2013

Vleermuizen in omgeving

03 oktober 2013

Sinds vele jaren ben ik bezig met het fotograferen van vleermuizen op alle mogelijk manieren. Rustend, overwinterend, maar vooral vliegend. Dat laatste vanzelfsprekend met high-speed technieken. Het 'simpelweg' vastleggen van de verschillende soorten in vlucht vind ik al erg leuk om te doen. Maar de foto krijgt een enorme meerwaarde als de omgeving in het beeld wordt betrokken. Dat laatste is behoorlijk uitdagend. Zowel het vinden van de juiste locaties, als het bouwen van de opstelling. Het mooiste is om met een groothoeklens te werken om zoveel mogelijk van de omgeving te laten zien. Maar die omgeving moet wel worden uitgelicht, want je werkt 's nachts of zelfs ondergronds. Bovendien mag er niks van de opstelling in beeld te zien zijn. Lastig, maar daardoor des te leuker.

Nu, in het najaar, verkennen vleermuizen hun winterverblijven. Ze slapen nog niet, maar vliegen heen en weer door kelders en groeven. Dat is een uitgelezen kans voor deze vorm van fotografie. Afgelopen periode ben ik in de gelegenheid geweest deze setup in te zetten op een aantal locaties. Dit waren een mergelgroeve, de kelder van een ruïne en de unieke mogelijkheid om op de zolder van een kerk te fotograferen.

 

Vuurvliegjes

19 augustus 2013

Voor het tweede jaar op rij ben ik, aangespoord door mijn collega Douwe Schut, op jacht geweest naar vuurvliegjes. Echt een magische ervaring!

Even vanaf het begin. Vuurvliegjes ofwel glimwormen zijn in feite kevers. In Nederland komen 3 soorten voor. Alle drie zijn ze vrij zeldzaam. De grote of gewone glimworm is het meest algemeen. Van deze soort geven alleen de stilzittende vrouwtjes licht. De kortschildglimworm is de meest zeldzame soort en kan niet vliegen. Dan is er nog de kleine glimworm (Lamprohiza splendidula), waarvan de vliegende (!) mannetjes licht geven. Ze zijn zeldzaam en vooral te vinden in Zuid-Limburg en het Rijk van Nijmegen. Ze zijn slechts een korte periode in het jaar actief en dan ook slechts een korte periode na zonsondergang.   Langzaam wordt het donkerder in het bos. Er heerst stilte en er gebeurt niets. Je vraagt je af of ze er wel zijn. Is de dag niet goed, zijn ze niet actief? Nog wat langer wachten… En dan, plots verschijnt er een klein groen lichtje, geruisloos zonder aankondiging. En dan nog een en nog een. Binnen de kortste keren vliegen er overal kleine groene lampjes door het bos. Ik begin foto's te maken. Nu is het 'geweld' maximaal. De camera klikt en ik geniet. Wow, een echt magische ervaring! Dat gaat een half uurtje zo door, misschien 3 kwartier. Dan, even geruisloos als ze begonnen gaan er steeds meer lampjes uit. Een enkeling houdt vol, maar het spektakel is weer voorbij.
 
Fotografisch vormde het een hele uitdaging, want het doel was niet om de beestjes zelf te fotograferen, maar de lichtsporen die de rondvliegende vuurvliegjes achterlaten. Je werkt na zonsondergang in het bos, dus het wordt met de minuut donkerder totdat je vrijwel geen hand meer voor ogen ziet. De camera heb ik dan ook al opgesteld en scherpgesteld voordat het donker wordt. Daarna is corrigeren niet meer mogelijk. De lichtsporen zijn voor het oog best helder, maar vergt voor de camera al het mogelijke licht dat beschikbaar is. Ik heb mijn meest lichtsterke lenzen gebruikt, een 1.8 en 2.8 lens en dan vanzelfsprekend op volle opening. De meeste beelden heb ik op iso 6400 gemaakt en met sluitertijden van 10 tot 30 seconden! Daarvoor ben ik heel gelukkig met de moderne camera's. Dat was jaren geleden onmogelijk geweest. 

Vaak vlogen er meerdere vuurvliegjes door het beeld. Om er zoveel mogelijk op de foto te krijgen kun je nog veel langer gaan belichten. Daar zitten echter beperkingen aan. Het beeld kan gaan overbelichten en met dergelijke hoge iso-waarden neemt de ruis ook sterk toe bij echt lange sluitertijden. Ik heb daarom een truc toegepast die veel gebruikt wordt in sterrenfotografie, waarbij je die geweldige strepen krijgt en toch een mooi belichte foto. Je neemt dan namelijk niet één foto met hele lange sluitertijd, maar meerdere met een wat kortere sluitertijd. Die leg je vervolgens in photoshop op elkaar met een geweldig resultaat.

 

 

 

Weekje Frankrijk

03 juli 2013

In het voorjaar ben ik met een aantal foto-vrienden naar La Brenne geweest. Het is een plek waar we al vele jaren komen (zie onder meer hier). De uitvalsbasis is een oude boerderij met oude schuren, hooilanden en een klein privé étang (meertje). Er is op het terrein zoveel te beleven dat we het terrein bijna niet af komen. Het voordeel van zo'n 'eigen' plekje is dat je lekker je gang kunt gaan en dat je de situatie goed kent.

Zoals overal ben je steeds overgeleverd aan de elementen. Ook daar bleek het voorjaar koud en nat te zijn geweest. Alles was later dan gebruikelijk en de eerste nachten tipten nog aan het vriespunt. We hebben het over eind mei! Ik ben alle ochtenden voor zonsopkomst opgestaan. Soms was een snelle blik naar buiten genoeg om weer snel terug in de slaapzak te kruipen. Slechts twee ochtenden waren helder. Die heb ik dan ook optimaal benut. De eerste ben ik een van de hooilanden ingedoken in een poging orchideeën te fotograferen met dauw in mooi licht. Maar ook een eenvoudig onderwerp als gewoon gras kan in mooi licht prachtige beelden opleveren. De tweede ochtend heb ik me toegelegd op libellen. Ik heb dit keer bewust geen beeldvullende foto's gemaakt maar details. Ik heb vooral ook geprobeerd meer omgeving in het beeld te betrekken.

Op bewolkte dagen heb ik me nog verder op de orchideeën gestort en geprobeerd minder standaard plaatjes te maken door bijvoorbeeld met veel onscherpte te werken. Overal op het terrein lopen muurhagedissen rond. In al die jaren heb ik er niet één gefotografeerd. Dat moest er nu maar eens van komen. Nadat het 's middags een keer flink had geregend kwamen de kikkers tevoorschijn. Ik kon een springkikker heel mooi fotograferen in de ondiepe regenplasjes die waren ontstaan. Ook zijn we een paar keer naar vogelkijkhutten geweest. Hier heb ik niet veel mee, omdat je een vast standpunt hebt. Het is te hoog en meestal te ver weg. Maar we hadden geluk, want een purperreiger kwam heel dicht bij. Toch een buitenkansje.

Het meest tijdrovende project waren de muskusratten. In het étang bleken op de eerste dag al muskusratten te zitten. Dat is best uitzonderlijk, want in Frankrijk zijn het doorgaans beverratten die je ziet. Muskusratten zijn veel kleiner en daarmee een stuk lastiger te fotograferen. In de avonden ben ik regelmatig een paar uur in het water gaan zitten (letterlijk). Meestal kwamen ze te laat naar buiten en was het licht weg. Soms kon ik ze wel betrappen, maar was het simpelweg te ver weg. Toen kon ik wel mooi hun gedrag observeren (eten, nestmateriaal verzamelen enz), zodat ik de keer daarop een betere plek kon opzoeken. In totaal heb ik zes keer een paar uur zitten posten. Pas op de allerlaatste avond lukte het om ze te 'vangen' in het licht dat ik voor ogen had. Toch de moeite waard.

 

 

Agenda Vogelbescherming

29 juni 2013

cover vogelbescherming agenda 2014De nieuwe agenda (2014) van de Vogelbescherming is uit. Hij staat boordevol schitterende vogelfoto's. De coverfoto van een pimpelmees die voor een knalgele forsythiastruik vliegt is van mijn hand! Daar ben ik best wel trots op. Via de vogelbescherming kun je de agenda inkijken en eventueel aanschaffen.

 

 

 

 

Nature in Stock

14 juni 2013

nature-in-stock banner 120x60 white-colorEerder deze maand is het gloednieuwe Fotostockburo 'Nature in Stock' online gegaan. Dit in Nederland gesitueerde stockburo legt zich toe op natuurbeelden in de breedste zin van het woord, van puur natuur tot recreatie en onderzoek. De focus is daarbij zeer internationaal, zowel wat beelden betreft als aangesloten fotografen. Neem snel een kijkje wat ze allemaal te bieden hebben! Wat mijzelf betreft is een deel van mijn werk ondergebracht bij Nature in Stock, namelijk beelden van amfibieën, reptielen en vissen. Mijn overige beelden waren al ondergebracht bij Buiten-Beeld.

 

 

Natuur in Focus

18 mei 2013

bloggerSinds vandaag ben ik aangesloten bij het bekende blog 'Natuur in Focus'. Ik was daartoe uitgenodigd door Han Bouwmeester, één van de oprichters. Samen met Leon Baas, René Visser en Trui Alink vormt hij de vaste kern van het blog. Onlangs is versterking gezocht en zijn er nieuwe fotografen bij gekomen, waaronder ik. Allemaal zijn het enthousiaste en fanatieke fotografen die veel over natuurfotografie te vertellen hebben. Ik ga m'n best doen om ook met enige regelmaat stukjes te schrijven en vooral ook beelden te laten zien. Check het blog dus regelmatig! Je kunt Natuur in Focus hier vinden.

 

 

 

Zeevissen

05 mei 2013

Onlangs kon ik voor mijn werk mee met een onderzoeksboot van Rijkswaterstaat als onderdeel van een langjarige monitoring van de rijkswateren. Tijdens dit onderzoek worden visbemonsteringen uitgevoerd van de Nederlandse rivieren. Enkele monsterpunten liggen dicht bij de kust waar zoet en zout water samenkomen. Ditmaal was de Nieuwe waterweg aan de beurt. Voorheen heb ik me vooral met zoetwatervissen bezig gehouden, dus een keer vissen in het zout water was een welkome afwisseling. We vingen veel zoutwatersoorten die ik niet eerder had gezien, laat staan gefotografeerd. Tussen de bedrijven door kon ik wat foto's maken van een aantal van de soorten.

 

Nieuwe workshop IR-lichtvallen

28 februari 2013

High-speed-pimpelmees PVH7-10386Op 20 april 2013 organiseert Paul van Hoof een nieuwe workshop 'Fotografie met infra-rood lichtvallen'.

Tijdens de workshop leert u alles over de lichtvallen en hoe u deze kunt toepassen, onder meer voor high-speed fotografie. Bij deze techniek wordt een infra-rood lichtstraal gebruikt die door het onderwerp doorbroken moet worden, waardoor een foto wordt gemaakt. De lichtvallen kunnen worden gebruikt om schuwe dieren of nachtdieren te fotograferen. De meest gebruikte toepassing is high-speed fotografie, waarbij snelle bewegingen worden bevroren.

De workshop is geschikt voor iedereen die meer wil weten over het toepassen van deze techniek op onderwerpen binnen of buiten de natuur. Enige basiskennis van fotografie is vereist.

Bekijk de flyer (pdf formaat) voor meer informatie. Neem voor aanmelding of meer informatie contact op.

 

Molmuis

25 februari 2013

Zonder twijfel het minst bekende zoogdier van Nederland: de molmuis (Arvicola scherman), ook wel bergwoelrat genoemd. Niet verwonderlijk, want hij komt alleen voor in Zuid-Limburg en leeft vooral ondergronds. Pas sinds 2005 wordt hij als zelfstandige soort onderscheiden van de woelrat, die in heel Nederland voorkomt. Daarvoor werd hij beschouwd als een ondersoort (Arvicola terrestris scherman) met een eigen leefwijze. Een verschil met watergebonden woelrat was al veel langer duidelijk. De molmuis leeft op het land en dan vrijwel uitsluitend ondergronds, waar hij gangen graaft als … een mol. De foto’s heb ik samen met Wesley Overman van de Zoogdiervereniging gemaakt. Het diertje werd gevangen door Johannes Regelink. Beide bedankt!

 

Bayerischer Wald

16 februari 2013

Vorige week heb ik samen met Henk Heijligers het Bayerischer Wald bezocht. Dat is een groot wildpark in Zuid-Duitsland. Ons doel was om dieren in een dik pak sneeuw te fotograferen. En sneeuw lag er! Minstens een halve meter. Een paar van de 'standaard' dieren als lynx en wolf bleken veel minder actief dan gehoopt. Dat leverde weinig spannende beelden op. Daarentegen bleken andere dieren door de sneeuw goede kansen te bieden waar we niet op hadden gerekend. Dat waren waren onder meer korhoen en auerhoen. Ook hadden we geluk met de zwijnen die vlak langs ons heen liepen met een laag sneeuw op hun snuiten. Om de dieren zo in winterse omstandigheden te zien en te fotograferen was erg leuk.

 

Paul op Facebook

14 februari 2013

fbVanaf vandaag ben ik te vinden op Facebook. Ik hoop daar actief mee aan de slag te gaan en veel nieuwe beelden en ander nieuws te brengen. Bekijk mijn pagina hier en wordt snel vrienden.

 

 

 

   

 

Slapende vleermuizen

02 februari 2013

In de winter houden vleermuizen een winterslaap. Ze zoeken daarbij vorstvrije onderkomens op om de voedselloze wintermaanden door te komen. Het zijn immers insecteneters. Al vele jaren werk ik mee om vleermuizen in deze periode te tellen. Als dat elk jaar op min of meer dezelfde manier gebeurt kun je iets zeggen over toe- of afname van vleermuizen. Al jaren blijken enkele soorten zoals de franjestaart en ingekorven vleermuis in aantal toe te nemen. In de kleine objecten (kelders, ruïnes ed.) die we in Noord-Limburg jaarlijks tellen is de franjestaart de laatste jaren de meest algemene soort geworden. De meeste vleermuizen overwinteren in Nederland in de mergelgroeven in Zuid-Limburg. Door aanscherping van de mijnwet zijn echter veel groeven afgesloten en mogen niet meer worden bezocht uit veiligheidsoverwegingen. Gelukkig worden enkele groeven opnieuw gekeurd en zijn sommige tellingen weer mogelijk. Bij een van die tellingen kon ik dit jaar mee. Het was al lang geleden dat ik mee was geweest met een groevetelling, dus ik had er veel zin in. Met een hele groep tellers gingen we de groeve te lijf. Ook hier bleken de aantallen veel hoger dan in eerdere jaren. Meest algemeen waren franjestaart en ingekorven vleermuis. Die laatste hangen vaak in kleine groepjes bij elkaar. Ook hingen er enkele zeldzame vale vleermuizen, de grootste soort die we in Nederland hebben. Al met al hebben we bijna 800 vleermuizen geteld. Bijna alle vleermuizen hangen aan het dak en zijn onbereikbaar voor mooie foto's. Slechts een enkeling hangt laag genoeg. Het mooie aan deze groeve is de hoge luchtvochtigheid. Daardoor waren veel vleermuizen bedekt met een flinke laag dauwdruppels. Toetje van de dag was een prachtige kletsnatte vale vleermuis!

 

Vissenatlas Gelderland

13 januari 2013

Onlangs is de Vissenatlas Gelderland verschenen. De atlas is een samenwerking tussen een groot aantal partijen, waaronder Bureau Natuurbalans en Ravon. In het boek is zoveel mogelijk kennis gebundeld over de zoetwatervissen van Gelderland. Uitgebreide teksten behandelen onder meer de watertypen in Gelderland, de historie van de Gelderse visserij en natuurlijke de ecologie en herkenning van de aanwezige soorten, bijna 60 in totaal. Van al deze soorten zijn verspreidingskaarten opgenomen met daarop de verspreiding in verschillende perioden. En natuurlijk zijn van alle soorten (meestal meerdere) foto's opgenomen. Een aardig deel van die foto's heb ik geleverd. Daarnaast heb ik nog een bijdrage aan het boek geleverd door het schrijven van een aantal van de soortteksten.

 

Lopen over water en touw

01 januari 2013

Mijn 'privé'-rat blijft me maar bezig houden. Inmiddels heb ik hem in aardig wat omstandigheden kunnen fotograferen. Hij past zich snel aan aan nieuwe situaties. Makkelijk is het echter niet. Het is onvoorspelbaar óf en wanneer hij komt. Sommige dagen komt hij niet, andere dagen heel kort en soms wat langer. Flitsers en de camera doen hem niks, maar heel relaxed is hij ook weer niet. Hij zit nooit stil. Hij komt uit zijn hol achter de regenton, kijkt of de kust veilig is en rent naar het voer. Dat pakt hij direct en rent meteen weer weg om het op te eten. Dat betekent dat het niet lukt om de rat zitttend of etend te fotograferen, er is altijd beweging. Daar rekening mee houdend zoek ik naar settings waarin ik de rat lopend of springend kan fotograferen. En dat lukt best aardig. Een gespannen touw vormt geen barrière. Hij rent er als een volleert koorddanser overheen. Ook wilde ik graag foto's maken van de rat aan de waterkant met reflectie in het water. Ik had met stenen een route uitgezet, die hij snel door had. Toen ik de route onderbrak hield hij de route aan terwijl hij net zo makkelijk om kon lopen en sprong over het gat heen. Hij had echter al snel door dat het water niet diep was. Waarom zou je springen als je gewoon door kunt lopen, je bent tenslotte een waterrat of je bent het niet.